Ontwikkelingsrichting van leiderschap

Gerelateerde afbeelding
Om te kunnen vaststellen welk type leider men in de toekomst nodig zal hebben, is het van belang te begrijpen in welke richting een organisatie zich ontwikkelt en in welke richting het instrumentele en sociale leiderschap zich ontwikkelen. Hierbij zijn twee bewegingen te signaleren: 1 de ontwikkeling van improvisatie naar ordening; 2 de ontwikkeling van het regelen van bovenaf naar overleg.
De ontwikkeling van improvisatie naar ordening verloopt in het algemeen in drie fasen. Eerst past men zich aan, dan probeert men de ontwikkeling voor te blijven, en vervolgens tracht men via planning de ontwikkeling tot op zekere hoogte te beheersen. De bereidheid om blindelings het gezag van bovenaf te aanvaarden is definitief doorbroken. Het is duidelijk dat de democratiseringstendens geheel andere eisen stelt aan het sociale leiderschap. De manier om mensen ertoe te brengen beslissingen te aanvaarden is tijdig overleg vooraf en vragen om mee te denken. Deze bewegingsrichtingen zijn in figuur 9.5 aangegeven. Autoritair, improviserend (al leen heerser/ autocraat)
Op grond van figuur 9.5 is een leider bij één van de vier volgende typen onder te brengen.
Autoritair-improviserende type: de autocraat Het autoritair-improviserende type (de autocraat) doet alles op grond van eigen inzichten en eigen gezag. Hierbij speelt intuïtie een duidelijke rol. Onder dit type treft men vaak briljante figuren aan, die met name in de pioniersfase het onderdeel waaraan zij leidinggeven naar grote successen kunnen voeren. Een nadeel van dit type is echter dat er te weinig aan derden wordt overgelaten. Dit heeft tot gevolg dat bekwame mensen weglopen en het lagere leidinggevend (midden)kader in het algemeen zwak blijft. Ook de opvolging is een vraagstuk apart, omdat er onder de top veelal een vacuüm ontstaat. Tot de meest karakteristieke kenmerken van de stijl van leidinggeven van deze autocraten behoort vooral dat: van de medewerkers strikte gehoorzaamheid geëist wordt; de contacten erg detaillistisch en kritisch zijn; de communicatie een eenrichtingverkeer is; alles in de echte ‘ik’- stijl gebeurt.
Autoritair-ordenende type: de bureaucraat Het autoritair-ordenende type (de bureaucraat) regelt alles op basis van regels en voorschriften. Het gezag is op strakke ordening gegrondvest. Van overleg komt, meestal uit gebrek aan durf, nauwelijks iets terecht. Op medewerkers en organisatie kan deze stijl uitermate verlammend werken. Contacten worden veelal vermeden, waardoor er gebrek aan communicatie omstaat.
Democratisch-improviserende type: de charismatische leider Het democratisch-improviserende type (de charismatische leider), ook wel de ‘begenadigde’ leider genoemd, wordt vaak als het meest ideale leiderstype afgeschilderd. Hij inspireert zijn medewerkers door overleg en intelligente improvisatie. Toch constateert men bij deze stijl van leidinggeven vaak een negatieve uitwerking. Men voelt zich ten opzichte van deze kantoorruimte amersfoort leiders als ‘zoons’ tegenover hun vader. Een ander nadeel is dat door het aanwezige improvisatietalent weinig geregeld wordt en veel besluiten tot het laatste moment uitgesteld worden. Dit brengt een stuk onzekerheid met zich mee en soms zelfs enige chaos.
Democratisch-ordenende type: de manager van de toekomst De voordelen die het democratisch-ordenende type (de manager) voor de organisatie heeft zijn duidelijk. Er is een hoge kwaliteit aan instrumenteel en sociaal leiderschap. Er is ordening en overleg. Toch mogen de gevaren van het leidinggeven van dit type niet onderschat worden. Een tekort aan slagvaardigheid en besluitvaardigheid zijn immers voortdurend latent aanwezig. Ondanks dit risico lijkt dit type het meest in overeenstemming te zijn met datgene wat de moderne maatschappij en de organisatie van de toekomst aan leiderschapstype vraagt.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *