Uw intuïtie

Uw intuïtie onder de duim krijgen Uw inschatting dat het morgen droog blijft is in wezen subjectief, maar u moet niet zomaar alles geloven wat u in gedachten schiet. Willen ze nuttig zijn, dan moeten overtuigingen ingeperkt worden door de logica van kansen. Als u dus denkt dat er een kans van 40 procent is dat het morgen op een bepaald moment flexplek huren rotterdam gaat regenen, moet u ook geloven dat er een kans van 60 procent is dat het droog blijft, en moet u niet gaan denken dat er een kans van 50 procent is dat het morgenochtend gaat regenen. Als u denkt dat er een kans van 30 procent is dat kandidaat X tot president zal worden verkozen en een kans van 80 procent dat hij na de eerste termijn herkozen zal worden, moet u ook geloven dat de kans dat hij twee keer op rij wordt verkozen 24 procent bedraagt. De relevante ‘regels’ voor gevallen als het Tom W.-vraagstuk worden geleverd door de Bayesiaanse logica. Deze invloedrijke benadering op statistiek is vernoemd naar een Engelse predikant uit de achttiende eeuw, de eerwaarde Thomas Bayes. Bayes was de eerste die een groot probleem
aanpakte: de logica van hoe mensen in het licht van nieuwe aanwijzingen voor een nieuwe strategie zouden moeten kiezen. De regels van Bayes beschrijven hoe aanvankelijke overtuigingen (in de voorbeelden in dit hoofdstuk, a-priorikansen) moeten worden gecombineerd met de diagnostiek van nieuwe aanwijzingen, de mate waarin een flexplek huren amsterdam hypothese de voorkeur krijgt boven een bepaald alternatief.5 Stel, u gelooft dat 3 procent van alle studenten informatica studeert (de a-priorikans). Verder gelooft u dat de karakterbeschrijving van Tom W. vier keer meer van toepassing is op een student informatica dan op studenten van andere studierichtingen. De Bayesiaanse regels schrijven dan voor dat u de kans dat Tom W. informaticus is op rr procent moet inschatten. Was de a-priorikans 80 procent geweest, dan was de kans 94,r procent enzovoort. De wiskundige uitleg valt buiten het bestek van dit boek, maar het loont de moeite twee dingen te onthouden over (het verprutsen van) Bayesiaanse logica. Het eerste is dat a-priorikansen wel degelijk uitmaken, zelfs al is er aanvullende informatie beschikbaar. Vaak ligt dit niet intuitief voor de hand. Het tweede is dat intuïtieve flexplek huren utrecht indrukken over de diagnostiek van aanwijzingen vaak overdreven worden. De combinatie van WYSIATI en associatieve samenhang doet ons geloven in de verhalen die we voor onszelf opdissen. De kernelementen van gecontroleerde Bayesiaanse beredenering kunnen kort worden samengevat: • Koppel uw oordeel over de kans op een bepaalde uitkomst aan een geloofwaardige a-priorikans. • Trek de diagnostiek flexplek huren eindhoven van de aanwijzingen in twijfel.
Twee eenvoudige elementen. Het besef dat ik deze regels eigenlijk nooit correct had toegepast, kwam als een koude douche, en zelfs nu vind ik het nog lastig om ze goed te gebruiken.

De beschikbaarheidsbias

Psychologen houden van experimenten met p-aradoxale uitkomsten en hebben zich dan ook met veel plezier op Schwarz’ ontdekking gestort. Enkele voorbeelden van conclusies: • Mensen zijn van mening dat ze hun fiets minder vaak gebruiken nadat ze zich veel voorbeelden van fietstochtjes voor de geest hebben gehaald. • Mensen krijgen minder vertrouwen in een flexplek huren rotterdam bepaalde keuze als ze meer argumenten ten gunste van die keuze moeten noemen. • Mensen hebben er minder vertrouwen in dat een bepaalde gebeurtenis te voorkomen is als ze meer manieren moeten noemen om de gebeurtenis te voorkomen. • Mensen zijn minder onder de indruk van een auto als ze meer voordelen van die auto hebben genoemd.
Een professor van de UCLA bedacht een ingenieuze manier om de beschikbaarheidsbias te benutten. Hij vroeg aan verschillende groepen studenten om na flexplek huren amsterdam te denken over manieren om zijn colleges te verbeteren en varieerde het aantal verbeterpunten dat ze moesten aandragen. Zoals verwacht vonden de studenten die meer verbeterpunten moesten verzinnen, zijn colleges beter! Misschien wel de interessantste uitkomst van dit paradoxale onderzoek is het feit dat de paradox niet altijd plaatsvindt: soms gaan mensen af op inhoud en niet op het gemak waarmee voorbeelden voor de geest worden gehaald. Het bewijs dat we een gedragspatroon echt begrijpen, ligt in de vraag of we het flexplek huren utrecht patroon kunnen omdraaien. Schwarz en zijn collega’s namen de taak op zich om de omstandigheden waarin dit omdraaien plaatsvindt te ontdekken. Het gemak waarmee voorbeelden van assertiviteit voor de geest worden gehaald, verandert tijdens het uitvoeren van de taak. De eerste paar voorbeelden zijn gemakkelijk, maar al snel wordt de taak flexplek huren eindhoven zeer lastig. Uiteraard verwacht de respondent ook dat dit gemak minder wordt, maar de achteruitgang tussen zes en twaalf voorbeelden lijkt groter te zijn dan gedacht.

Wijdverspreide misvattingen

De wijdverspreide misvattingen over willekeurigheid hebben soms grote gevolgen. In ons artikel over representativiteit citeerden Amos en ik de statisticus William Feller, die een voorbeeld gaf van het gemak
I 24 Deel Il – Heuristieken en biases
waarmee mensen niet-bestaande patronen onderscheiden. Tijdens de bombardementen op Londen in de Tweede Wereldoorlog geloofde men flexplek huren rotterdam dat de bombardementen niet willekeurig konden zijn, omdat uit kaarten bleek dat bepaalde delen van Londen nauwelijks werden geraakt. Volgens sommigen kwam dit door de aanwezigheid van Duitse spionnen in die buurten.5 Uit een zorgvuldige statistische analyse bleek dat de spreiding van treffers gebruikelijk was voor een flexplek huren amsterdam willekeurig proces – en evenzeer gebruikelijk voor het wekken van de indruk dat het proces niet willekeurig was. In de woorden van Feller: ‘Voor de leek lijkt willekeurigheid op regelmaat of de neiging tot clustervorming.’ Al snel kreeg ik de kans om datgene wat ik van Feller had geleerd in de praktijk te brengen. In 1973 brak de Jom Kipoer-oorlog uit. Mijn enige significante bijdrage aan de strijd was het advies aan hoge luchtmachtofficieren om een bepaald onderzoek niet uit te voeren. De strijd in de lucht verliep moeizaam voor Israël, vanwege de onverwachte effectiviteit van het Egyptische luchtafweergeschut. De verliezen waren aanzienlijk en leken onevenredig verdeeld te zijn. Zo las ik over twee squadrons die van dezelfde basis vluchten uitvoerden – het ene squadron had vier vliegtuigen verloren, het andere geen. Er werd een onderzoek op touw gezet om te ontdekken wat flexplek huren utrecht het ene squadron fout deed. Er was geen enkele reden om aan te nemen dat het ene squadron beter functioneerde dan het andere en er werden geen operationele verschillen ontdekt. Wel waren er (uiteraard) verschillen in het leven en werken van de piloten: hoe vaak men tussen missies naar huis ging en iets over de manier waarop debriefings werden uitgevoerd. Mijn advies aan de officieren was om de verschillen toe te schrijven aan het flexplek huren eindhoven toeval en de ondervragingen stop te zetten. Ik meende dat de zoektocht naar een niet voor de hand liggende oorzaak vruchteloos zou zijn en dat de piloten van het geplaagde squadron niet ook nog met schuldgevoelens moesten worden opgezadeld.